Jul 21, 2017 Last Updated 10:30 AM, Jul 14, 2017

Deska ucznia

Wielowymiarowość pracy wolnomularskiej nad rozwojem siebie i przez to całej ludz...

Zmiana warty

Drodzy Czytelnicy, w naszym portalu zmiany. Pałeczkę Naczelnego przekazuję brat...

Europa: Nadzieje i Demony

(w hołdzie B:. Piotrowi Kuncewiczowi) Inspiracji do napisania tej deski, drug...

Historia masonerii w Izraelu

  • Mar 13, 2016
Dział: Deski
Czytany 1053 razy

Deska wygłoszona na pracach S∴ i D∴ Loży Kultura na Wsch∴ Warszawy w marcu 2016

Historia masonerii we współczesnym Izraelu

Masoneria na terenach dzisiejszego Izraela nie istniała aż do końca XIX wieku, kiedy to kilku wolnomularzy, przekonanych o bliskowschodnio-biblijnych źródłach masonerii chciało przeprowadzić badania archeologiczne, mające odnaleźć zabytki kultury materialnej dowodzące związku masonerii ze świątynią jerozolimską, zbudowaną przez Króla Dawida.  W 1867 roku do Jerozolimy przybył Sir Charles Warren, brytyjski oficer i miejski komendant policji z Londynu. Mason i człowiek o niezwykle bogatej biografii. Dość wspomnieć, że pośrednio związany był ze sprawą Kuby Rozpruwacza, co do którego rościmy sobie prawa my Polacy, jak i Żydzi (podobnie jak z Brunonem Schulzem – czym innym jednak obaj panowie się zasłużyli). Prowadził prace wykopaliskowe na Wzgórzu Świątynnym w Jerozolimie. W czasie prac odkryto szyb, zwany Szybem Warrena, który przez jakiś czas identyfikowany był z tunelem z Księgi Samuela, który posłużył do zdobycia Jerozolimy skrycie od środka. Z ciekawostek: w czasach emerytury brał czynny udział w tworzeniu ruchu scoutowego z Robertem Baden-Powellem.

W tym samym 1867 roku przybył na teren dzisiejszego Izraela Robert Morris, wolnomularz z Kentucky. Stwierdziwszy,  że w Ziemi Świętej nie ma żadnej loży wolnomularskiej, postanowił powołać taką i w rok później ustanowił lożę wolnomularską w Jerozolimie (13 maja 1867 roku) o nazwie Reclamation Lodge of Jerusalem, której prace odbywały się w języku francuskim.  Powoławszy lożę do życia Morris rozpoczął starania o uzyskanie patentu dla loży. Początkowo próbował uzyskać go od swojej macierzystej Wielkiej Loży w Stanach Zjednoczonych, jednakże starania te zakończyły się fiaskiem, co zmusiło Morrisa do zwrócenia się z prośbą o pomoc w uzyskaniu patentu do swojego przyjaciela Williama Mercera WillsonaWielkiego Mistrza Wielkiej Loży Kanady w prowincji Ontario. Pośród osób, które podpisały prośbę o patent znaleźć można np. Alberta Mackey’a – amerykańskiego lekarza, masona i autora wielu opracowań dotyczących wolnomularstwa oraz Karla (Charles) Nettera, jednego ze współzałożycieli Alliance Israélite Universelle – organizacji, której celem była ochrona praw człowieka wobec prześladowań Żydów.  Finalnie loża otrzymała patent 17 lutego 1873 roku. Niedługo po tym doniosłym wydarzeniu, 7 maja powstała loża nr 293 w Jerozolimie Royal Salomon Mother Lodge. Nie upłynęło dużo czasu i okazało się, że loża ma kłopoty, które były wynikiem braku doświadczenia w prowadzeniu masońskich rytuałów oraz wynikiem braku kontaktów z  Wielką Loża Kanady. Do loży przyjmowani byli bracia, którzy wcześniej pracowali bez patentu, w wyniku czego  Wielka Loża Kanady wycofała patent i zażądała zwrotu ksiąg i utensyliów rytualnych. Loża w Jerozolimie odmówiła i przez jakiś czas pracowała jako loża niezależna -  bez patentu obediencji.

26 sierpnia 1889 roku lożę opuścił Abraham Levi – Żyd i mason z zamiarem utworzenia nowej loży, która będzie pracowała w sposób regularny i zgodny z zasadami wolnomularskimi. Zdecydował, że loża powstanie w Yafo (pol. Jaffa), w mieście gdzie akurat  mieszkała większość wolnomularzy.  Wraz z byłymi członkami loży w Jerozolimie zawnioskowali o otrzymanie patentu od francuskiej loży pracującej wg rytu egipskiego w Paryżu.  (Sądzę, że może chodzić tutaj o ryt Memphis Misraim – w tekście źródłowym, z którego korzystałem użyto sformułowania  po hebrajsku: nosach mitzri – mitzri – znaczy egipski, mitzraim – Egipt). 25 sierpnia 1891 roku po otrzymaniu patentu ustanowili lożę Wrota Świątyni Salomona. Loża pracowała w domu należącym do rodziny Jaakowa Litwinskiego, urodzonego w 1852 w Odessie, masona, handlowca i jednego z założycieli miasta Tel Aviv. W loży zgodnie pracowali zarówno Arabowie, jak i Żydzi. 

W tym samym roku do Palestyny przybyli inżynierowie francuscy zatrudnieni przy budowie linii kolejowej z Yafo (Jaffy) do Jerozolimy. Część z nich to wolnomularze, którzy przyłączyli się do Loży Wrota Świątyni Salomona, jednakże ich członkostwo nie trwało długo. Po zakończeniu prac związanych z budową kolei opuścili lożę i wrócili do Francji. Wtedy też uszczuplony skład loży nie był w stanie utrzymać regularnych prac i w konsekwencji loża została uśpiona.

W początkach XX wieku byli członkowie loży Wrota Świątyni Salomona doszli do wniosku, że powinni utworzyć lożę, aby masoneria z Ziemi Świętej nie zniknęła. I tak w lutym 1906 roku powstała w Yafo (Jaffa) loża Barkai. Jednym z jej członków był żydowski zegarmistrz Maurice Schoenberg, który wielokrotnie podróżował do Paryża, gdzie nawiązywał kontakty z Wielkim Wschodem Francji i tak w dniu 13 marca 1906 roku w miesiąc po utworzeniu loży bracia zwrócili się oficjalnie do Wielkiego Wschodu Francji z prośbą o przyznanie patentu. Jednym z braci, którzy podpisali się pod prośbą był Dawid Judelowicz,  jeden z prekursorów współczesnej kultury hebrajskiej, założyciel pierwszej hebrajskiej szkoły w Palestynie (w mieście Riszon LeCijon), która nauczała języka hebrajskiego po hebrajsku. Judelowicz jest też autorem pierwszej książki traktującej o masonerii napisanej w języku hebrajskim. Kolejnym bratem z loży Barkai, który asygnował prośbę o patent był Alexander Howard – chrześcijanin – Arab, z pochodzenia Libańczyk (naprawdę nazywał się Iskander Awad). Zajmował się, wg dzisiejszej nomenklatury, działalnością deweloperską, był człowiekiem bardzo zamożnym. W jego prywatnym domu urządzono lożę, w której spotykali się na pracach bracia. Loża Barkai, pomimo formalnej przynależności do Wielkiego Wschodu Francji posługiwała się w pracach językiem arabskim, jednakże sprawozdania z prac, które wysyłane były do WWF pisane były w języku francuskim. Pracowano w rycie szkockim, którego tłumaczenie pozyskano z Egiptu.

Do roku 1914 w loży Barkai inicjowano ponad 100 braci, wśród których było 82 Arabów i Turków, 29 Żydów, 6 chrześcijan z Ameryki i 6 obcokrajowców – prawdopodobnie również chrześcijan. Większość braci urodzona była w Palestynie, część pochodziła  z Egiptu, Turcji, Libii, Rosji i ze wschodniej Europy.

W czasie pierwszej wojny światowej działalność loży została zawieszona w związku z deportowaniem większości jej członków przez władze otomańskie. Zaraz po wojnie prace loży zostały wznowione, jednak po upływie trzech lat znów ustały, jak się wydaje w związku z masakrą Żydów w Yafo (Jaffie) z 1 maja 1921 roku.

W lipcu 1922 rozpoczął się w Palestynie Mandat Brytyjski  i tak w 1925 loża Barkai znów zaczęła pracować, tym razem większość jej członków stanowili Żydzi, co wiązało się z  kryzysem braterstwa w sytuacji rodzących się trudności politycznych pomiędzy Żydami i Arabami. Napięcia przyspieszyły zapalenie świateł licznych lóż pracujących po arabsku pod auspicjami Wielkiej Loży Egiptu, co przyspieszyło odpływ wolnomularzy Arabów do tych lóż. W tym czasie w Palestynie pomiędzy Żydami i Arabami dochodziło do napięć, co niestety było również wyraźnie widoczne we wzajemnych kontaktach pomiędzy lożami arabskimi i żydowskimi.

Loża  Barkai  istnieje do dzisiaj, pracuje pod zwierzchnictwem Wielkiej Loży Izraela (Halischka Hagdola szel Israel)  ma także swoją stronę w Internecie pod adresem www.barkai17.com, na której – podobnie jak my – publikuje wygłaszane przez braci na pracach deski. Tematyka tych desek jest niezmiernie ciekawa, ich poziom intelektualny robi ogromne wrażenie. Poruszane często są tematy dotyczące spraw kulturowych, często skorelowanych z religią, powstaje również wiele desek o tematyce literackiej i tej dotyczącej historii masonerii. Wśród tematów znaleźć można np. takie: jałmużna w islamie, napisana przez brata o nazwisku Szai Barber, poemat masoński o tytule: najważniejszy kandydat – pisany piękną liryką, której szczególne piękno wynika ze specyficznej konstrukcji języka hebrajskiego. Języka bardzo rytmicznego, z wieloma sylabami otwartymi, ze specyficznym słowotwórstwem semickim opartym na spółgłoskowych rdzeniach i zmianie wzoru samogłosek.

 Zaproszenie na prace Loży Barkai z roku 1942. 
 Barkai S 1942Jun02

Nie znalazłem informacji kiedy i w jakich okolicznościach Loża Barkai wystąpiła z WWF (wstąpiła w 1907 roku), zapewne stało się to w momencie powstania Państwa Izrael i objęcia opieką przez Wielką Lożę Państwa Izrael wszystkich loż. Dzisiaj Loża Barkai – jest częścią WLPI. Historia loży Barkai na Wschodzie Yafo (Jaffy) to temat na oddzielną deskę, choć pokusa umieszczenia kilku informacji tutaj jest wielka. Jej dorobek intelektualny i dobroczynny, pięknie udokumentowana historia wraz ze skanami zaproszeń na prace z lat minionych i jak przypuszczam otwartość braci masonów, do których pewnie można napisać i poprosić o materiały, byłyby dla nas zapewne ciekawą lekturą. Może w przyszłości, jeśli będziecie chcieli i jeżeli będzie to dla Was ciekawe, poproszę ich o ciekawe materiały i przedstawię Wam ich dorobek i dokonania. Tymczasem wróćmy do tematu.

W roku 1927 w Jerozolimie z inicjatywy dziennikarza Jeszajahu Karni’el powstała loża o nazwie Har Cijon (pol. Góra Syjon), w powstaniu której brał również aktywny udział adwokat Chaim Szmeterling i inni. W 1929 roku loża wybrała brata Karniel’a na urząd Czcigodnego Mistrza oraz podjęła decyzję o tym, że odtąd prace loży będę odbywały się w języku hebrajskim (do tego momentu pracowano po angielsku).

W końcu 9 stycznia 1932 roku powstała Wielka Loża Palestyny. I tak po raz pierwszy w Ziemi Świętej powstała obediencja, która jednak, w odróżnieniu od innych Wielkich Lóż na świecie, nie jednoczyła wszystkich pracujących na tym terenie warsztatów. Do zjednoczenie doszło później, wraz z powstaniem Wielkiej Loży Państwa Izrael (HaLiszka Hagdola szel Medinat Israel). 

Wielka Narodowa Loża Izraela

Fakt istnienia różnych środowisk wolnomularskich  powodował problemy, gdy bracia chcieli odwiedzić lożę pracującą pod patentem innej obediencji. Powodowało to zbędne napięcia pomiędzy braćmi, w związku z czym podjęto starania o przyszłe zjednoczenie. Gros lóż pracowało pod jurysdykcją egipską bądź turecką, z drugiej strony loże  angielskie ograniczały się do uznawania członkostwa braci posiadających obywatelstwo brytyjskie, ponadto zabraniały swoim braciom uczestniczenia w pracach innych lóż. Loże szkockie charakteryzowały się podejściem bardziej otwartym, loże francuskie nie były znane.  Loże pracujące w języku niemieckim były zorganizowane wokół Wielkie Symbolicznej Loży Niemiec i nie miały oficjalnych kontaktów z innymi lożami.

W dodatku w latach 20tych XX wieku masoneria egipska, pod jurysdykcja której pracowała większość lóż na ziemiach Izraela, doznała dużego kryzysu, w wyniku którego podzieliła się na 4 oddzielne Wielkie Loże.

Obawy przed jednością środowiska wolnomularskiego  spowodowały wystąpienie lóż skupionych wokół Wielkiej Narodowej Loży Egiptu z prośbą o pozwolenie stworzenia lokalnego ciała o nazwie HaVaada HaMatmedet  (pol. Komitet stały), na czele której stanął książę Salar a Daula Gaddżar (1881 – 1961)

Powstanie Wielkiej Narodowej Loży Izraela

Pomimo tego, że Komitet Stały, powstały 14 września 1929 roku, w założeniu miał pełnić funkcję obediencji, jak gdyby być miejscową Wielką Lożą, książę zarządzał nim w sposób arbitralny wysyłając okólniki, niczym rozkazy, wcześniej nie konsultowane z miejscowymi braćmi.

27 maja 1930 z inicjatywy brata Shmuela HaShamshoni odbyło się w Jerozolimie zgromadzenie byłych Czcigodnych Mistrzów lóż miejscowych (książę Salar a Duala odrzucił zaproszenie).  W czasie obrad ustalono, że ciało w takim składzie (Cz. M. i byli Cz. M.) będzie kontynuowało swoje prace jaki Komitet Stały. Stanowiska takie zostało przekazane Wielkiej Loży Narodowej Egiptu. Wobec tego i innych spraw spornych pomiędzy nowopowstałym ciałem a WLNE w dniu 17 czerwca 1930 wydało ukaz o oddzieleniu lóż znajdujących się na ziemiach izraelskich od tych znajdujących się w Jordanii i w Syrii.  Krok ten umożliwił powstanie lokalnego ośrodka władzy na terytorium Izraela.  30 sierpnia 1930 roku do loży Chiram wpłynął dokument z Wielkiej Narodowej Loży Egiptu zezwalający na utworzenie terenowej Wielkiej Loży na terytoriach Palestyny. Ciało to powstało oficjalnie 14 września 1930 roku i objęło zwierzchność nad wszystkimi lożami, wcześniej pracującymi pod jurysdykcją egipską. Fakt ten nie znalazł uznania u wszystkich braci. Wewnętrzne walki w Wielkiej Loży Narodowej Egiptu oraz brak uznania dla podzielonej obediencji przez wolnomularskie potęgi europejskie  wywołał dążenie do powołania niezależnej Wielkiej Loży. W czasie oddzielnych posiedzeń, które miały miejsce w Jerozolimie 28 kwietnia 1932 i w Tel Awiwie – (Yafo) Jaffie 4 maja 1932 7 lóż spośród 11, pracujących pod jurysdykcją egipską zdecydowało o zjednoczeniu. Zwrócili do WLNE swoje patenty i przeobrazili terenową Wielką Lożę w niezależną Wielką Lożę Narodową Izraela (Haliszka Hagdola Haleumit le’Erec Isra’el). Pierwszym (tymczasowo) Wielkim Mistrzem został Szukri Chorai, jego zastępcą Marek Gorodiski.  12 maja 1932 roku Wielkim Mistrzem wybrano brata Szukri Chorai, który zmarł nagle jeszcze przed swoją instalacją. Do kolejnych wyborów stanął Marek Gorodiski i Sulejman Baj Maasif. Datę wyborów ustalono na 2 grudnia 1932 roku. Jeszcze przed tym dniem Sulejman Baj Maasif wycofał się i w ten sposób Wielkim Mistrzem został Marek Gorodiski, adwokat z Tel Awiwiu, urodzony w 1892 w Odessie.

Dwa lata po powstaniu Wielkiej Narodowej Loży Izraela, 3 sierpnia 1935 roku światło ujrzała Wyższa Rada 33 stopnia, na której czele stanął Dr Jaakow Nizha. W uroczystościach ustanowienia Rady udział brał Hussein Sabri Pasza – niezależny, wielki  komandor 33 w Wielkiej Loży Narodowej Egiptu.  W skład rady weszli:

  • Dr Yaakov Nizha – niezależny wielki komandor
  • Dr Mordechaj Zandberg – zastępca wielkiego komandora
  • Mosze Valerio – zastępca wielkiego komandora
  • Rafael Abulafia – Wielki Kanclerz
  • Kahanow – Wielki Sekretarz
  • Andrei Koh – Wielki Prezydent Państwa (tłumaczenie dosłowne, nie wiem jaka to funkcja)
  • Mordechaj Kaspi – Wielki Skarbnik
  • Vahava Tamari – Wielki Mistrz Harmoni
  • Marek Gorodiski – Wielki Gospodarz
  • Szimon Buzgalo – Wielki Stażnik
  • Dr Nissim Braun – Wielki Ekspert

Wyższa Rada Izraela nie uzyskała międzynarodowego uznania i po kilku latach działalności zniknęła. W przyszłości wraz z działalnością Itzchaka Gratzianiego powstanie nowa Wyższa Rada, której uda się zdobyć  uznanie międzynarodowej społeczności wolnomularskiej.

Loże pracujące w języku angielskim, które otrzymały swoje patenty od Wielkiej Loży Anglii odmówiły przyłączenia się do nowej Wielkiej Loży i kontynuowały swoje prace oddzielnie.  Pracujące w języku niemieckim loże z patentami Wielkiej Symbolicznej Loży Niemiec również odmówiły przyłączenia się. Owe loże pracujące po niemiecku zostały założone przez dysydentów z nazistowskiej Rzeszy, którzy w Palestynie znaleźli schronienie po tym jak  hitlerowskie władze rozpoczęły szykanowanie lóż wolnomularskich.

Pomimo napięć i niesnasek pomiędzy Arabami i Żydami, jakimi naznaczone były te czasy Wiela Loża Palestyny nie ustawała w wysiłkach, aby przyciągnąć nowych braci nie- Żydów: Muzułmanów, Ormian, Druzów, Chrześcijan i wyznawców Bahai. W tym czasie tylko nieliczne loże miały wśród swoich braci Arabów: Loża Nur Alhikma (hebr. Or HaHochma, pol. Światło Mądrości) – warto zwrócić uwagę na podobieństwo obu języków semickich w nazwie loży)  i Loża Jerozolima – obie na Wschodzie Jerozolimy, Loża Koresz w Ammanie (dzisiaj Jordania) i Loża Galil (Galilea) w Nazarecie.

Po powstaniu Państwa Izrael

Dla całości obrazu istotne jest wyjaśnienie terminologii, jaką posługują się Żydzi dla określenia własnego terytorium i własnego Państwa.

Nazwa Izrael  i jej etymologia to temat na oddzielną opowieść. W piśmiennictwie izraelskim i w powszechnym użyciu występują dwa hebrajskie  terminy: Eretz Israel i Medinat Israel.

Słowo: Eretz występuje w najstarszych zabytkach piśmiennictwa hebrajskiego, w tym w Biblii, w tym już w pierwszym wersie Genesis (jest ostatnim słowem tego wersu).  Na ogół tłumaczone jest jako: ziemia – w znaczeniu terytorium, nie gleby.  Współcześnie (a o takim znaczeniu mówimy) najlepiej słowo to przetłumaczyć jako: kraj. Np. Zdanie: Jedziesz do kraju? będzie zawierało właśnie to słowo.  I tak w czasie przed powstaniem Państwa Izrael (przed majem 1948r.) oraz w piśmiennictwie syjonistycznym, w powszechnym użyciu był związek frazeologiczny Eretz – Israel, który w zasadzie na polski powinno się przetłumaczyć, jako terytorium Izraela, czy raczej terytorium, na którym Żydzi próbują stworzyć swoje Państwo. 

Deklaracja niepodległości ogłoszona przez Ben Guriona zaczyna się od słów: W Eretz – Israel powstał naród żydowski…”. Tak więc w nomenklaturze ówczesnych ludzi istotną zmianą było stworzenie w Eretz Israel – Medinat Israel, czyli Państwa Izrael, w ziemi Izraela. Słowo Medina – znaczy Państwo.

Przed wolnomularzami izraelskimi zaistniała zatem konieczność zmiany nazwy Wielkiej Loży. Z Wielka Loża Eretz Israel, na Wielka Loża Medinat Israel. Był to zabieg techniczny, porównywalny do zmiany nazwy Polska Rzeczpospolita Ludowa na Rzeczpospolita Polska – o podobnym wymiarze propagandowym. My wymazywaliśmy ślady PRLu, Oni podkreślić koniecznie chcieli fakt powstania niepodległego państwa.

I tak 26 kwietnia 1949 podczas konwentu uchwalono zmianę nazwy. Nie jest to jeszcze wielka loża medinat israel. Nowa nazwa brzmi: Haliszka Hagdola Le’israel szel bonim hofszim vemekubalim, co można przetłumaczyć jako: Wielka Loża Izraela wolnych i zaakceptowanych wolnomularzy.

Wraz z ogłoszeniem niepodległości przez Dawida Ben-Guriona (Dawid Gruen – ur. W 1886 w Płońsku) i faktycznym powstaniem Państwa Izrael (Medinat Israel) 14 maja 1948 r. Kilka lóż arabskich przeszło z własnej woli w stan uśpienia. 20 października 1953 powstała (z siedzibą na rogu ulic Weizman i Berkovicz) w Tel Awiwie Wielka Loża Państwa Izrael (Haliszka Hagdola LeMedinat Israel), która zjednoczyła wszystkie loże pracujące w Izraelu. Loże, istniejące w tym czasie można podzielić wg kryterium języka, którym się posługiwały w czasie prac. Istniało 19 lóż hebrajskojęzycznych, 5 lóż niemieckojęzycznych, 4 loże angielskojęzyczne, jedna loża pracująca po rumuńsku i kilka lóż arabskojęzycznych. Masoneria izraelska zawsze funkcjonowała w atmosferze równości i szacunku dla różnych religii, szczególnie dla trzech wielkich monoteizmów: chrześcijaństwa, islamu i judaizmu. Pomimo tego, że masoneria nie jest religią, prace loży zawsze otwierane są w obecności księgi praw, bądź białej księgi (jak u nas). W Izraelu w loży obecne są trzy księgi, trzech wielkich religii. Tanach (stary testament), Nowy Testament i Koran jako wyraz szacunku dla trzech religii dominujących w Ziemi Świętej.

Stosunki zagraniczne

Wielka Loża Izraela podejmowała starania o uznanie jej przez inne Wielkie Loże zagranicą. Starania te bardzo utrudniał fakt odmowy przez loże angielskojęzyczne przyłączenia się krajowej obediencji.  Pomimo tego w swoim liście do Wielkiego Mistrza Wielkiej Loży Dystryktu Columbii, Wielki Sekretarz wymienił aż 38 Wielkich Loż, które uznały Wielką Lożę Izraela.  W wyniku dobrych kontaktów pomiędzy braćmi z Izraela i z Wielkiej Loży Nowego Jorku udało się doprowadzić do wielce znaczącej wizyty znamienitych gości ze Stanów Zjednoczonych w Izraelu. Przybyli: Wielki Mistrz Wielkiej Loży Nowego Jorku, Arburi wraz z księdzem Harlingtonem. Zostali przyjęci przez Wielkiego Mistrza Abrahama Shaoni. Zostali przyjęci również przez Prezydenta Państwa, Ministra Spraw Zagranicznych, Szefa Agencji Żydowskiej (Sochnut), Burmistrza Jerozolimy, Rektora Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, Burmistrza Miasta Tel Awiw oraz przez szefów innych ważnych urzędów. Był to niewątpliwy sukces izraelskiej masonerii na arenie międzynarodowej.

Niedługo po decyzji o zmianie nazwy z Wielkiej Loży Narodowej Eretz – Israel na Wielką Lożę Izraela loże szkockie zwróciły się do Wielkiej Loży w Edynburgu, której podlegali, z prośbą o formalne ustanowienie w Izraelu niezależnej obediencji. Krok ten budził obawy u braci należących do młodej, dopiero co ustanowionej Wielkiej Loży Izraela. Obawy dotyczyły tego, że w małym kraju zaistnieją dwie obediencje, co może mieć negatywne skutki dla stosunków zagranicznych izraelskiej masonerii, a przede wszystkim dla międzynarodowego uznania młodej izraelskiej potęgi masońskiej.

Istotną kwestią był fakt niedawno zakończonego mandatu brytyjskiego nad  Palestyną, w czasie którego żołnierze brytyjscy ginęli na ulicach Jerozolim i Tel Awiwu, co mogło pośrednio wpływać na fakt nie uznania Wielkie Loży Izraela przez Wielką Lożę Szkocji i Irlandii. Z drugiej strony izraelskiej obediencji udało się uzyskać uznanie bądź promesę uznania od ponad 20 Wielkich Lóż na świecie, co mogło też stanowić ujmę na honorze Wielkiej Loży Anglii i Szkocji (hipoteza  jednego z braci) Pertraktacje trwały. Starano się wypracować jakieś podstawy dla zjednoczenia wszystkich pod jednym dachem. W sierpniu 1953 roku Abraham Szaoni – Wielki Mistrz Wielkiej Loży Izraela udał się do Szkocji z misją ostatniej szansy. W Edynburgu doszło do spotkania z Wielkim Sekretarzem Aleksandrem Biukan’em i z innymi dostojnikami. Osiągnięto porozumienie zgodnie z którym Wielka Loża Izraela oraz loże szkockie działające w Izraelu zjednoczyły się w jeden organizm, który nazwano Wielką Lożą Państwa Izrael – Haliszka Hagdola szel Medinat Israel. Uzgodniono, że nowa obediencja, na czele której stanął Szaoni będzie miała dwóch Wielkich Sekretarzy i dwóch Wielkich Skarbników. Ceremonia ustanowienia obediencji odbyła się 20 października 1953 r. w Jerozolimie.  W obediencji pracowało wówczas 35 lóż.

 Miejsce pracy izraelskich wolnomularzy
 loza IL

 

Dopiero pod koniec 2011 roku na tle nieporozumień ideologicznych (wiara w Boga, nieprzyjmowanie do lóż kobiet) z zakonu odeszła grupa wolnomularzy pod przewodnictwem Jechiela Avidana i dołączyła do Wielkiego Wschodu Francji tworząc trójkąt o nazwie Trójkąt Bereszit (Bereszit to pierwsze słowo księgi Genesis, a zarazem pierwsze słowo całej Tory – najczęściej tłumaczone jako: na początku i jednocześnie będące przedmiotem niekończących się  dysput, szczególnie wśród kabalistów, zajmujących się gematrią (dodawanie wartości liczbowej liter hebrajskich i wysnuwanie z tego różnych wniosków), w jaki sposób i dlaczego Bóg napisał Biblię zaczynając od drugiej litery alfabetu (Litera BET) a nie od pierwszej (Litera ALEF).

W każdym razie, Trójkąt Bereszit był pierwszą jednostką administracji WWF i masonerii Liberalnej w Izraelu. W dniu 13 stycznia 2013 roku powstała pierwsza loża pracująca po hebrajsku i przyjmująca zarówno kobiety, jak i mężczyzna w Izraelu z patentem WWF o nazwie: Gwiazda Północy numer 4012.

W roku 2012 doszło do jeszcze jednej secesji w Wielkiej Loży Państwa Izrael. Grupa lóż pod przewodnictwem Moti Tzvirana i Ernersta Lev zarzuciła WLPI nieregularność, dokonała secesji i powołała nową Wielką Nową Lożę Jerozolima, która funkcjonuje na tych samych podstawach ideologicznych, jak WLPI.

Dla pełnego obrazu wolnomularstwa w Izraelu należy też wspomnieć o Federacji Le Droit Humain, która od kilku lat działa w Izraelu. Nie dotarłem do rzetelnych informacji na temat ich działalności poza lekturą ich strony internetowej, która jest uboga w informacje zarówno dotyczące historii obediencji w Izraelu, jak i jej liczebności. (http://www.droithumain.org.il/)

Tabliczka z nazwą placu w Izraelu. Nazwa w wolnym tłumaczeniu: Plac Wolnomularzy 
 ulica masonska

 

Wstępując do wolnomularstwa w Polsce początkowo zaskoczony byłem mnogością zależności pomiędzy lożami i obediencjami oraz historią zarówno nieporozumień, jak i kwestii pracy danej loży w danej obediencji i z pewnym konkretnym patentem. Sądziłem, że to typowo polska specyfika. Nie bez powodu powstało powiedzenie, że gdzie dwóch Polaków, tam trzy opinie. Nie znam w zasadzie w ogóle historii wolnomularstwa w innych krajach, jednakże czytając o masonerii w Izraelu nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że ilość polityki uprawianej w wolnomularstwie tam jest podoba do naszej. Ze spokojem uznałem zatem, że jesteśmy sobie braćmi i zapewne nie bez powodu Żydzi mają takie samo powiedzonko: Gdzie dwóch Żydów, tam trzy opinie

Pisząc deskę korzystałem z następujących materiałów:

  • Leon Zeldis – Bnei Or Ba’aretz HaKodesz – (Leon Zeldis – Synowie Światła w Ziemi Świętej)
  •   (Strona Loży Barkai)
  • http://www.freemasonry.org.il/ (strona obediencji WLPI)
  • http://www.droithumain.org.il/
  • Nawiązałem też korespondencję mailową z kimś z Wielkiej Loży Państwa Izrael o nazwisku Bat Szachar, który to przekazał mi trochę informacji.
  • Korzystałem też z izraelskiej Wikipedii:

Starałem się uniknąć błędów faktograficznych, jednakże niewielka ilość źródeł, do jakich dotarłem mogła spowodować pewne nieścisłości. Temat ponad wszelką wątpliwość ma potencjał do pogłębionego badania.

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 11 kwiecień 2016 12:38

2 komentarzy

  • Link do komentarza Redakcja Redakcja wtorek, 15 marzec 2016 20:13

    Dziękujęmy bardzo za komentarz. Przekazaliśmy autorowi tą uwagę. Będzie chciał uzupełnić tekst o te dane .

  • Link do komentarza Dawid Steinkeller Dawid Steinkeller poniedziałek, 14 marzec 2016 11:05

    Piękna praca!
    W Izraelu pracują również warsztaty Wielkiej Żeńskiej Loży Francji (nie pamiętam nazwy) oraz Wielkiej Loży Kultur i Duchowości (GLCS) - Sz:.L:. Abraham nr 12, Wsch:.Jerozolimy.

Skomentuj

Upewnij się, że uzupełnisz wszystkie pola oznaczone gwiazdką (*). Możesz używać podstawowych znaczników html.



Wykonaj zadanie w okienku poniżej, żeby dodać komentarz

My na Facebooku

Subskrybuj nasz newsletter

Chcesz być na bieżąco z tym, co dzieje się w polskiej i nie tylko masonerii? Zapisz się na newsletter.

Najczęściej czytane

Loża żałobna za Księcia Józefa Poni…

27 Lis 2015 historia masonerii

Wielki Wschód Polski 1910-18

13 Lis 2015 historia masonerii